Platform van interventies bij sociale praktijken en dynamieken

Beginpagina > Nieuws en analyses > Samen zorgen voor zorg

Samen zorgen voor zorg

Het Lampeke krijgt de Prinses Mathildeprijs voor zijn project kinderopvang

Op 12 mei werd voor de tiende keer de Prijs Prinses Mathilde uitgereikt. Die ging dit jaar naar kinderopvangproject de Wurpskes van vzw het Lampeke te Leuven. Een proficiat meer dan waard !

Een ontroerend getuigenis

‘t Lampeke voorziet kinderopvang in een kansarme buurt. Op de uitreikingsplechtigheid namen niet alleen de coördinatrice en een medewerkster het woord, maar ook een mama. Haar verhaal was ontroerend en krachtig tegelijk. Haar getuigenis was een mooi voorbeeld van de genderanalyse van arbeid die Flora doorheen projecten van actieonderzoek met vrouwen in kansarmoede ontwikkelt. Dat ze soms een muur rond zich heen voelde, waardoor ze ook moeilijk voor haar kindje kon openstaan of het dicht zich kon toelaten. En dat het haar geruststelde te weten dat de Wurpskes het dan even van haar overnamen zodat haar kindje toch alle aandacht kreeg die het nodig had, ook als zij die even niet kon geven. Maar ook, dat ze soms de sleutel naar haar hart kwijt was, en dat ze zo blij was dat de medewerksters van het Wurpkses haar soms hielpen om die terug te vinden. Een mooier voorbeeld van hoe sociale arbeid en zelfarbeid belangrijke dimensies van een kwalitatieve zorgarbeid zijn, kunnen we niet bedenken.

Maar laten we de moeder zelf aan het woord:

‘ Soms dan heb ik een hele dikke muur om me heen Een muur die niet te doorbreken is. Soms heb ik een heel groot slot op mijn hart. Een slot dat niemand open krijgt. Een slot om onbereikbaar en onkwetsbaar te zijn. Maar soms vind ik het fijn Dat er iemand is die met heel veel geduld Steen voor steen de dikke muur kan doorbreken. Soms vind ik het fijn dat diezelfde persoon Moeite doet om de sleutel tot mijn hart te vinden, Zodat ik weer eventjes bereikbaar kan zijn En zodat ik eventjes mijn masker kan afnemen, Geen angst hoef te hebben om mijn verdriet en onmacht te tonen. Het doet goed te weten dat mijn hart op slot kan Maar het doet nog beter te weten dat er iemand om me heen is Die de sleutel binnen handbereik heeft En dat mijn kinderen hierdoor mijn hart kunnen binnentreden En ik zo mijn aandacht liefdevol aan hen kan besteden.’

Zorgarbeid, sociale arbeid en zelfarbeid in balans

Door de zorg te ‘collectiviseren’ staan ouders die vaak als kind zelf weinig zorg hebben mogen ervaren, er niet meer langer alleen voor. In onze individualistische samenleving zal het je maar overkomen dat je van thuis uit weinig sociaal, psychologisch en zorgkapitaal hebt meegekregen, en dat je er op nagekeken wordt als je dat – dus – ook niet aan je kinderen kan doorgeven. Wat een geluk dan dat mensen die wel over dat kapitaal beschikken - met of zonder diploma als hulpverlener - dat met hen willen delen. Dat is voor die gezinnen een enorme steun. Mooi is ook dat ze door de zorg af en toe aan anderen te kunnen overlaten, ook weer zelf de ruimte krijgen om naar ‘de sleutel van hun hart’ te zoeken. Er wordt hen niet gezegd dat ze best in therapie zouden gaan, er wordt niet over hen geoordeeld, maar vanuit de gedeelde bekommernis om het kind krijgt de ouder de ruimte om de eigen kwetsuren en verdrukte gevoelens te onderkennen en om de deur van hun hart weer te openen. Valt dit onder de ‘opdracht’ van de professionele hulpverlener? Leren ‘professionelen’ op school hoe ze op diverse terreinen tegelijk kunnen werken? Of is het vooral door naar de ouders te luisteren dat hulpverleners leren hoe ze zorg kunnen co-produceren, en deze niet (tegen betaling) van de ouders overnemen. Evenmin laten ze hen weer ‘hun eigen boontjes doppen’ als de werkuren erop zitten, maar ze zorgen dat ze een beetje ‘zorgkapitaal’ mee naar huis kunnen nemen. De titel van het bekroonde project, ‘vasthouden, loslaten en lang nakijken’ toont mooi aan dat de productieve arbeid van kinderopvangdiensten maar kan slagen als hij alle vormen van arbeid mee opneemt (1).

Verbinden van innovatieve initiatieven: de rol van Flora

Het is de grote verdienste van de Prijs Prinses Mathilde dat ze dit complexe werk erkenning en zichtbaarheid geeft. Tegelijk kunnen we er niet naast kijken dat dit soort duurzame, holistische en egalitaire initiatieven het nog al te vaak moeten stellen met punctuele projecten, en moeizaam bijeen gezochte middelen om hun werk continuïteit te geven. Dat ’t Lampeke de geldprijs wil benutten om de eigen werkwijze in een methodiek vorm te geven en te verspreiden, is prachtig. Maar het blijft schrijnend dat ze dit zonder die Prijs misschien niet hadden kunnen doen, of minder grondig en minder mooi afgewerkt. Daarom zet Flora zich in om dit soort pareltjes van innovatie een collectieve kracht te geven. Door een netwerk en uitwisselingsplatform te vormen, geven we zichtbaarheid aan de eigen ‘expertise’ en genialiteit van de mensen in armoede en van de organisaties die met ons werken. Dat we zorg voor de komende generaties niet goed kunnen opnemen als die ook niet een collectieve zorg wordt, waar ook in de productieve arbeid meer aandacht moet voor zijn, daar hebben ook anderen al op gewezen. Maar ‘t Lampeke toont mooi dat de mensen op het terrein soms meer wijsheid in pacht hebben dan de economisten en subsidiegevers die alleen lijken te geloven dat iets ‘rendabel’ is als het op korte termijn zoveel mogelijk geld opbrengt. Bedankt aan de mama’s, papa’s, verzorgsters en medewerksters van de Wurpskes om de kracht van andere waarden en waarheden onder de aandacht te brengen.


Nota’s

(1) Om zichtbaar te maken waar de innovatieve kracht van dit soort initiatieven zit en hoe ze tot de veerkracht van de samenleving bijdragen, ontwikkelt Flora doorheen de actieonderzoeken met laaggeschoolde vrouwen een analysekader dat we samenvatten in het ‘Five Types of Work Integrating Network’ of 5-TWIN. Als mensen in kansarmoede moeite hebben om ergens hun plaats in te nemen, kan dat doorgaans geanalyseerd worden door te kijken welke vorm van arbeid de andere vormen onderdrukt. Meestal stellen we vast dat de productieve arbeid, die in onze economie quasi gereduceerd is tot het verdienen van bankengeld, te dominant is. Doordat bankengeld individualiserend werkt (mijn geld is het uwe niet), lijden vooral de zorgarbeid maar vooral de sociale arbeid (zorg voor komende generaties) daar heel zwaar onder. Zorgkapitaal solidair met kansarme mensen delen, zorgarbeid en sociale arbeid weer verbinden met de job van kinderverzorgster, een beter antwoord is nauwelijks denkbaar!