Platform van interventies bij sociale praktijken en dynamieken

Beginpagina > Nieuws en analyses > Lessen uit Haïti

Lessen uit Haïti

04/03/2010
Van “vrouwen in ontwikkeling” naar “gender als ontwikkeling”

Na de aardbeving van januari schoot de wereld massaal te hulp om de bevolking van Haïti van voedsel te voorzien. Ook de Belgen toonden zich - via de bekende rekening twaalf-twaalf - van hun gulle kant. Voedsel geven, dat is de allereerste en belangrijkste zorgarbeid. Het is zorg die maakt dat kinderen, gekwetsten en kwetsbaren kunnen overleven en herstellen, dat de maatschappij zich in de opeenvolging van generaties kan vernieuwen. Het leek dus de evidentie zelve dat dit dé manier was om de getroffen bevolking te hulp te schieten, tot bleek dat het anders uitpakte omwille van… mannelijke en vrouwelijke rolpatronen! Ontwikkelingswerk blijkt maar effectief te kunnen zijn als er meteen werk wordt gemaakt van gender. Daarmee hoeft men heus niet te wachten tot het vijf voor twaalf is.

Van zorgarbeid naar loonarbeid

Begin februari veranderde het Wereldvoedselprogramma van de VN in Haïti noodgedwongen zijn strategie van voedselbedeling: er werd alleen nog aan de vrouwen verdeeld. De mannen bleken de voedselpakketten immers niet aan de kinderen en gekwetsten te bezorgen, maar ze te verkopen op de zwarte markt. Wat bedoeld was als zorgarbeid, werd daardoor geperverteerd tot loonarbeid. Hoe meer voedsel ze te pakken kregen, hoe meer geld ze konden winnen. De concurrentiestrijd was dus open, en om de hoogste ‘productiviteit’ te halen, werd zelfs geweld niet geschuwd. Dat geld tot schraapzucht, competitie en machtsvertoon leidt, is niet nieuw. Ook Dat het ook de zorg en de solidariteit die een (kwetsbare) samenleving nodig heeft, onderuit kan halen, is al evenmin nieuw. Haïti toont het alleen op een schrijnende wijze, in al zijn naaktheid en ruwheid. Dat ook de laaggeschoolde vrouwen van hier met dit fenomeen te maken hebben, heeft Flora in diverse projecten aangetoond en geanalyseerd.

De traditionele rollen van mannen en vrouwen

Maar hebben de hulptroepen in Haïti de oplossing voor dit genderprobleem gevonden ? De strategie om het voedsel alleen aan de vrouwen toe te delen, bevestigt de klassieke rolpatronen. Mannen, zo lijkt de eeuwige redenering te zijn, staan nu eenmaal (beter) in voor productieve arbeid, vrouwen voor zorgarbeid. Daar wordt niet aan geraakt. Productieve arbeid - wat feitelijk neerkomt op geld verdienen - blijft uiteindelijk de belangrijkste rol van de man. Voedselhulp bieden is slechts een tijdelijke noodinterventie, en daar mogen de vrouwen dan eens de eerste viool spelen. Geen sprake dus, dat de genderrollen nu eens grondig ter discussie worden gesteld. Gaan die mannen nu vriendelijk en zorgzaam aan de kant staan en toekijken hoe die vrouwen hun ‘bron van inkomsten’ zomaar aan de kinderen, ouderen en zieken uitdelen? Allicht niet, wat dacht je. En dus tonen de media hoe die aanschuivende rijen van vrouwen beschermd worden door zwaar bewapende VN-soldaten, en ze zich onderling moeten organiseren om voor hun eigen veiligheid in te staan.


Pour voir plus d’images, consultez ce lien