Platform van interventies bij sociale praktijken en dynamieken

Beginpagina > Nieuws en analyses > Heuglijk nieuws voor een duurzame economie

Heuglijk nieuws voor een duurzame economie

27 november 2009

Voor het éérst in de geschiedenis valt de Nobelprijs voor economie te beurt aan een vrouw! Commentatoren in de pers brengen deze historische trendbreuk in verband met de mondiale financiële en economische crisis: dat een adept van de “leve-de-vrije-markt” ideologie de prijs zou wegkapen, was onwaarschijnlijk. Nobelprijswinnares Elinor Ostrom wordt gelauwerd omdat ze de meerwaarde van collectieve vormen van beheer en management aantoont. Een dame die alternatieve economische modellen belicht… onze aandacht is gewekt!

Buiten de hoofdstroom

Elinor Ostrom’s onderzoek draait rond de vraag hoe natuurlijke hulpbronnen het best kunnen worden beheerd in het licht van de bevolkingsgroei en de uitputting van het milieu. Gangbare economische theorieën zien maar twee opties: ofwel liberalisering (alles aan privé-initiatief overlaten), ofwel staatscontrole (alles volledig collectief organiseren). De vraag is dan welke optie “beter” is, waarmee bedoeld wordt welke van de twee tot hogere cijfers en meer groei leidt. De klassieke economie deelt een complexe realiteit dus op in privé of collectief, wit of zwart, meer of minder, waar of vals, winnaar of verliezer.

De rol van vrouwen…

Het werk van Ostrom doorbreekt dit soort ‘binair’ en hiërarchiserend denken. Zij bestudeerde diverse projecten waarin lokale groepen hun natuurlijke reserves als grasland, bossen, meren en grondwaterbassins collectief beheren. Ze toonde aan dat dit soort beheer tot betere resultaten leidt dan wat de klassieke economische theorieën voorspellen. Van een trendbreuk gesproken! Niet alleen het Nobelprijscomité heeft trouwens oog voor de rol die vrouwen in de samenleving kunnen en moeten spelen. De laatste weken werd op meerdere fronten gevraagd de plaats van vrouwen te versterken: in de nieuwe Europese topfuncties, ministeriële kabinetten, bestuursorganen van grote bedrijven, de media… Argumenten zijn ondermeer dat vrouwen minder zware risico’s nemen, beter compromissen sluiten, meer zorg hebben voor de toekomstige generaties. Het besef dat het partriarchale model niet duurzaam is en aan een genderbijsturing toe is, groeit.
…voor sociale duurzaamheid?

Het is een verhelderende oefening om de inzichten van Ostrom toe te passen op het
duurzaam beheren van ‘menselijke resources’, van de talenten en de inzet van alle burgers. In onze neoliberale economie wordt de arbeidsmarkt overwegend gestuurd door privé-belangen van werkgevers, en daarin is en blijft het kostwinnersmodel het meest ‘productieve’. Vrouwen hebben het dan ook nog steeds moeilijk om zich te handhaven in de strijd om volwaardige jobs; mannen én vrouwen hebben het moeilijk om loonarbeid en gezin te combineren. Duurzaam…?

Het activeringsbeleid gaat dan weer uit van de overheid als ‘meest efficiënte beheerder’. Diensten als FOREm, VDAB en Actiris bieden een geïndividualiseerd traject naar loonarbeid. Bij de meest kwetsbare mensen komt die individuele benadering vaak bedreigend over: zij zien ‘de overheid’ als een anonieme instantie die hen controleert, sanctioneert, normeert. Soms vertolkt dit een ‘wij-zij-tegenstelling’: de overheid als representant van ‘zij, de machtigen’ versus ‘wij, de weerloze buitenstaanders’.

En de Nobelprijs gaat naar…

De lidorganisaties van Flora proberen zich te profileren als lokale ‘collectiviteiten’ die tot een (meer) duurzame inschakeling van de meest kwetsbare groepen kunnen bijdragen. Hoe de overstap te maken ‘van ik naar wij’, hoe vorm te geven aan ‘participatie zonder vervreemding’, hoe het ‘echte’ werk van de inschakelingssector in kaart te brengen…? Dit zijn recente Flora-projecten waarin de unieke meerwaarde van de organisaties voor een sociaal duurzame economie wordt zichtbaar gemaakt en versterkt. Deze Nobelprijs is dan ook indirect een pluim op de hoed voor al onze partners die naar een meer genderbewust en duurzaam ‘human resource management’ op zoek zijn. Dank u, Elinor Ostrom! En proficiat aan onze partners !


Anne Snick