Print
Op 12 oktober ontmoetten Forma (Werkervaring poets), AuPlusNet (schoonmaakbedrijf) en Mo-Clean (mobiele poetsdienst) elkaar op de tentoonstelling “Vrouwelijk meervoud – Féminin pluriel” te Namen. Hoewel alle organisaties werkzaam zijn in de schoonmaaksector en hun werkingen op het eerste zicht sterk op elkaar lijken, ontdekten ze toch ook een aantal verschillen.
Forma: een werkervaringsproject in de schoonmaaksector
Forma (EFT: Entreprise de Formation par le travail) organiseert (voor)opleidingen voor werklozen vrouwen of vrouwen met een leefloon. De vrouwen, ook wel stagiaires genoemd, volgen – afhankelijk van hun noden en behoeften - een opleidingstraject van minimum 3 maanden en maximum 18 maanden. Dit traject wordt gedeeltelijk afgelegd op de werkvloer en gedeelte- lijk in het ‘opleidingscentrum’. Concreet houdt dit in dat de vrouwen elke voormiddag gaan poetsen bij klanten; zij doen dit samen met een begeleidster (formatrice) die hen bijstaat tijdens het poetsen (stage). In de namiddag worden tijdens de algemene vorming heel wat verschillende thema’s (gezondheid, burgerschap, kinderopvang,….) met de vrouwen besproken. Forma wil met haar opleiding de stagiaires voorbereiden op tewerkstelling in de reguliere schoonmaaksector. De ‘stagiaires’ doorlopen telkens een proces van 3 fasen. Tijdens een eerste fase wordt vooral aan opleiding aandacht besteed. Gaandeweg leren vrouwen ook hun leven en werk evenwichtig te organiseren. In een tweede fase krijgen de vrouwen een contract van bepaalde duur en ligt de nadruk meer en meer op tewerkstelling. In een laatste fase worden de vrouwen door een jobcoach begeleid, niet alleen in hun zoektocht naar werk, maar ook op de werkvloer zelf.
AuPlusNet: een schoonmaakbedrijf in de sociale economie
De coöperatieve vennootschap met sociaal oogmerk AuPlusNet werd opgericht als reactie op de vaststelling dat vrouwen die bij Forma doorstromen naar de arbeidsmarkt nog al té vaak terechtkomen in bedrijven, waar ze worden uitgebuit door hun - hoofdzakelijk mannelijke - bedrijfsleiders. De oprichtster wil met AuPlusNet nieuwe doorstromingsmogelijkheden bieden, die meer aandacht besteden aan de (moeilijke) situatie waarin de vrouwen zich bevinden. De organisatie van het werk gebeurt m.a.w. op maat van de werkneemsters (aangepaste contracten, uurroosters etc.). AuPlusNet startte met drie vrouwen en groeide op 2,5 jaar tijd uit tot een bedrijf van 32 vrouwen (industrieel poetsen en poetsen in het kader van de dienstencheques,d.i. bij mensen thuis). Een belangrijke voorwaarde om te worden aangeworven bij AuPlusNet is de motivatie om te werken. De vrouwen moeten vooral ‘willen werken’ en dit in alle mogelijke betekenissen (verschillende noden): ‘ik wil eens buiten komen’, ‘ik wil zin geven aan mijn leven’, ‘ik wil erkend worden voor wat ik kan’, ‘ik wil geld verdienen’,… AuPlusNet wil m.a.w. werkneemsters die betrokken zijn bij hun bedrijf, die samen willen werken aan de ontwikkeling van ‘hun’ coöperatie. Een coöperatie die zich vooral ten dienste wil stellen van klanten die zich willen inzetten voor een solidaire economie, waar o.a. uitbuiting van (laaggeschoolde) vrouwen geen kans krijgt. Er wordt voortdurend gezocht naar een evenwicht tussen de verwachtingen van de klanten en de mogelijkheden van de poetsvrouwen.
Mo-Clean :een sociale werkplaats – mobiele poetsdienst
De sociale werkplaats Mo-Clean biedt permanent gesubsidieerde tewerkstelling aan 31 laaggeschoolde vrouwen (via contract onbepaalde duur). In België zijn er 96 sociale werkplaatsen, hiervan zijn er slechts 26 groter dan Mo-Clean. Er wordt gepoetst bij een grote verscheidenheid aan klanten: particulieren, zakenkantoren, kleine socio- culturele organisaties, welzijnsorganisaties, KMO’s, scholen en appartementsgebouwen. Met hun poetsactiviteiten richt Mo-Clean zich op (alleenstaande) vrouwen die al vijf jaar inactief zijn en geen diploma hoger secundair onderwijs hebben. Het gaat vaak om (kans)arme vrouwen die tal van persoons- en omgevingsgebonden problemen cumuleren, waardoor het vinden of behouden van een job op de reguliere arbeidsmarkt niet eenvoudig is. Hoewel doorstroming naar de arbeidsmarkt niet wordt uitgesloten, wordt dit bijgevolg niet als hoofddoelstelling voorop gesteld. Eén van de poetsvrouwen is reeds 25 jaar tewerkgesteld bij Mo-Clean. Wat Mo-Clean vrij uniek maakt als sociale werkplaats, is dat ze twintig percent van de arbeidstijd spenderen aan (algemene) vorming op maat en individuele begeleiding. Er wordt m.a.w. niet alleen gewerkt aan de tewerkstelling van de vrouwen, maar ook aan hun ruimere integratie in de samenleving; een samenleving waarin zij op tal van domeinen (gezondheid, huisvesting, cultuur,…) worden uitgesloten.
Poetsen, poetsen en nog eens poetsen…
Nadat de verschillende organisaties zich aan elkaar hebben voorgesteld, blijven er toch nog wat onduidelijkheden bestaan. Forma, AuPlusNet en Mo-Clean zetten zich samen en gingen met elkaar in gesprek. We geven kort een aantal vragen weer.
“Wat zeggen de klanten hiervan? Moet er vandaag niet gewerkt worden? ” (Forma/Au Plus Net)
De vrouwen van Forma en AuPlusNet zijn overdonderd door het grote aantal vrouwen van Mo-Clean dat afreisde naar de tentoonstelling in Namen. Zij konden slechts met enkelen aanwezig zijn, omdat de rest van de groep het werk bij de vertrouwde klanten diende af te werken.
Mo-Clean: “We vinden het belangrijk dat al onze vrouwen kunnen deelnemen. Onze begeleidsters troffen daarom een regeling met de verschillende klanten: het werk van de poetsvrouwen kon zo worden gereorganiseerd dat ook de klanten tevreden blijven. “
“Wij vinden het onvoorstelbaar dat jullie je vrouwen allemaal een contract van onbepaalde duur kunnen aanbieden! Hoe kan dit?” (Forma/Au Plus Net)
Mo-Clean: Om de inschakeling van moeilijk te plaatsen werklozen te stimuleren, betaalt de Vlaams overheid een deel van het nettoloon terug aan de werkgever (degressieve loonsubsidie). Het loon van de vrouwen bestaat m.a.w. uit een (geleidelijk afnemend) gesubsidieerd deel en een deel van de opbrengst van de sociale werkplaats zelf. Naast een loonsubsidie heeft een sociale werkplaats ook recht op een omkaderingssubsidie, d.i. een tegemoetkoming in de loonkost van één VTE personeelslid per 5 VTE doelgroepwerknemers.
“Waarom spreken jullie (Forma) over ‘stagiaires en niet over ‘werkneemsters’? ” (Mo-Clean)
Forma: “Het poetsen van onze vrouwen is onderdeel van een opleidingstraject (geen tewerkstelling op zich), zij leren poetsen – doen een stage — op de werkvloer. De vrouwen ontvangen in dit kader geen loon, maar een toeslag van 1 euro per uur boven op hun werkloosheidsvergoeding.”
“Als jullie begeleidsters geen opleiding geven, wat doen ze dan wel?”(Forma)
Er ontstaat wat commotie bij de poetsvrouwen en de begeleidsters van Mo-Clean als de poetsvrouwen van Forma vertellen dat hun begeleidsters soms al een uur voor hen, d.i. om 7 uur ’s morgens, aan de slag gaan. De begeleidsters van Mo-Clean willen graag weten wat hiervoor de reden is.
Forma: “Zoals we reeds vertelden, besteden wij tijdens de eerste fase van het opleidingsproces heel veel aandacht aan opleiding en het werken aan randvoorwaarden (combinatie werk/gezin, vervoer, kinderopvang). De vrouwen leren o.a. hun werk en leven (beter) op elkaar af te stemmen. In deze periode gebeurt het wel eens dat het (poets)werk wat tussen de plooien valt… en dan zijn er de begeleidsters die het werk van de poetsvrouwen opvangen. De begeleidsters staan immers in voor de kwaliteit van de geleverde diensten. “
Wanneer de begeleidsters van Mo-Clean aangeven dat het niet hun taak is om het werk van de poetsvrouwen te doen, vragen de vrouwen van Forma en AuPlusNet zich af wat hun taken zijn? Eigenlijk heerst er wat verwarring rond de term ‘formatrice/begeleidster’… bij Forma gaat het dan over technische begeleidsters die meewerken op de werkvloer en pedagogische begeleidsters die vorming geven in het opleidingscentrum zelf. Wanneer ze horen dat de begeleidsters van Mo-Clean noch meewerken op de werkvloer, noch opleiding geven, zijn ze even het noorden kwijt…
Mo-Clean: “De begeleidsters onderhouden contacten met de klanten, stellen de uurroosters op en brengen geregeld een bezoek aan de werkvloer. Zij zijn eigenlijk de voelhorens van de organisatie… als er wat misloopt op de werkvloer, in de groep of op persoonlijk vlak zullen zij de eerste zijn die dit vernemen. Zij fungeren zowel als vertrouwenspersoon van de poetsvrouwen als van de klanten. “
Wat is het grootste verschil tussen werken bij Forma en werken bij AuPlusNet? (Mo-Clean)
_Forma: “Bij AuPlusNet moet je vaker alleen werken (geen opleidingssituatie) en dat is niet evident. Vanuit Forma ben je immers gewend om in groep en mét de steun van je begeleidster te werken. Het wegvallen van deze ondersteuning mag niet onderschat worden, het gaat immers niet alleen om het wegvallen van technische ondersteuning, maar ook om het loskomen van een vertrouwenspersoon waaraan je je tijdens het opleidingsproces hebt gehecht. Gelukkig situeren Forma en AuPlusNet zich (bewust) in dezelfde straat, waardoor de band met Forma (en haar begeleidsters) niet volledig wordt doorgeknipt. Niet alleen de fysieke nabijheid van Forma, maar ook het kunnen terugdenken aan je traject bij Forma, is van groot belang voor de vrouwen die doorstromen naar tewerkstelling bij AuPlusNet.”
“Moeten vrouwen al van in het begin kiezen of ze industrieel of met dienstencheques willen poetsen?” (Mo-Clean)
AuPlusNet: “Bij hun aanwerving dienen de poetsvrouwen inderdaad al een keuze te maken: industrieel of bij mensen thuis. Wij gaan ervan uit dat ze bij Forma hebben geleerd welk soort poetsen hen het beste ligt, want er bestaat een variatie aan jobs in de poetssector: individueel of in groep, met of zonder machine, in een bedrijf of bij mensen thuis, alleen of onder de mensen, etc."
Forma: “ Via een rotatiesysteem laten we de stagiaires van de verschillende poetsvariaties proeven. De ene week bijvoorbeeld volgen de poetsvrouwen hun stage op werkplaats 1 onder toezicht van begeleidster X, de andere week vinden we diezelfde vrouwen terug op werkplaats 2 bij begeleidster Y. Op deze manier willen we de vrouwen een zicht geven op de verschillende jobs die in de schoonmaaksector bestaan, in de hoop dat de vrouwen aan het einde van het opleidingstraject een geïnformeerde en bewuste keuze maken voor een bepaalde job."
Forma: “Het is inderdaad goed dat je leert ontdekken wat je het best ligt/ het meest interesseert, maar het voortdurend roteren (elke 14 dagen) mag zeker niet onderschat worden. Je moet niet alleen leren omgaan met nieuwe taken, maar ook met nieuwe personen en dat maakt het soms wel wat zwaar. Telkens opnieuw moet je de mensen leren kennen en vertrouwen opbouwen. "