Print
Waarom hebben we een brochure nodig over gender in de kleuterklas? Kleuters kijken heel open en ontvankelijk naar de wereld. Ze leren op deze leeftijd hoe ze verbonden zijn met elkaar en met de wereld. De kleuteronderwijzer is daarbij een belangrijk voorbeeld. De kleuters leven zich in, spelen rollen en ontdekken hoe de wereld in elkaar zit. Jammer genoeg leren ze daarbij ook dat kaptafels niet voor jongens zijn en voetbal niet voor meisjes. Genderstereotypen sluipen de school binnen op veel manieren: je vindt ze in boekjes en materialen, in het dagelijkse taalgebruik en in onbewuste stereotypen van ouders en leerkrachten.Daar kunnen we samen iets aan doen: we kunnen aandacht hebben voor gender en we kunnen leren om – net als met alle andere menselijke diversiteit - op een constructieve manier met gender om te gaan. We geven dan aan onze kinderen een kans om vrij van genderstereotypen zichzelf te leren zijn en anderen te respecteren in hun gelijkenissen én verschillen. Deze brochure geeft je heel wat voorbeelden en tips om op school en in de klas de genderklik te maken: dat staat voor het bewust leren zien van en omgaan met genderverschillen om stereotypering tegen te gaan.
Meisjes en jongens lijken nog heel erg op elkaar in de eerste kleuterklas. Het zijn allemaal gewoon kinderen. Langzaam maar zeker verandert er iets: op het einde van de kleuterklas zijn het ‘meisjes’ en ‘jongens’ geworden, met een duidelijk besef van hun anders zijn. Hun zelfbewustzijn is in principe positief. Maar de codes en de normen die ze hanteren om onderscheid te maken tussen meisjes en jongens zijn vaak wel heel ouderwets en stereotiep. Hoezo roze is ‘niet voor jongens’? En voetbal ‘niet voor meisjes’? Waar halen ze die ideeën?
Ver moeten we niet zoeken: seksestereotypen zijn helemaal in. Meer dan ooit lijken jongens en meisjes op verschillende planeten op te groeien. Ze worden andere kledij aangemeten, krijgen verschillend speelgoed van de Sint en iedereen lijkt te verwachten dat ze zich anders zullen gedragen. “Hoezo,” denkt u misschien, “mogen jongens dan geen jongens meer zijn en meisjes geen meisjes?” Toch wel, maar eigenlijk willen we gewoon dat iedereen zichzelf kan zijn. Seksestereotypen werken als een keurslijf dat niemand echt helemaal past. Maar, iedereen wil er wel bij horen en zal haar of zijn best doen om toch maar in dat keurslijf te passen. Het felle, onstuimige meisje zal zich leren intomen na de zoveelste afkeurende blik in haar omgeving. De jongen die van poppen houdt, zal enkel thuis in het geniep met de pop van grote zus spelen. En ze zullen allebei denken dat er iets mis met hen is, dat ze geen ‘echte’ jongen of meisje zijn.
Welke rol spelen jullie als directie en leerkrachten van kleuterscholen hierin? Wat kunnen jullie doen om de kleuters gewoon zichzelf te laten zijn en hen elkaar te leren respecteren met al hun gelijkenissen en verschillen? Met deze vragen willen we jullie in deze brochure op weg helpen.
De brochure is het resultaat van een actie-onderzoek dat de vzw Genderatwork voerde met financiering van Gelijke Kansen Vlaanderen. We gingen een kijkje nemen in een vijftal heel diverse kleuterscholen, we luisterden naar de leerkrachten en de directie, we noteerden hun tips en hun vragen en we vergeleken hun ervaringen met de verhalen van elders1. We gebruikten individuele enquêtes en diepte-interviews. We bespraken de resultaten met een groep specialisten. En op basis van al deze inspanningen werkten we deze praktisch gids uit om directies en leerkrachten te helpen op de kleuterschool en in de kleuterklas de genderklik te maken: bewust leren zien van en omgaan met genderverschillen om stereotypering tegen te gaan.
