Print

Vrouwen verdrinken vaker

Een aantal experts kregen op de hearing het woord, waaronder een onderzoekster van het European Institute for Gender Equality (EIGE), en verder milieu- en genderdeskundigen van diverse organisaties en bedrijven. Ze waren het erover eens dat vooral mannen schuld hebben aan de klimaatverandering, doordat ze meer bijdragen tot de uitstoot van broeikasgassen. Zo zijn auto’s een belangrijk element van hun levensstijl en imago, nemen ze vaker het vliegtuig en zijn ze minder geneigd om het openbaar vervoer te nemen dan vrouwen. Maar wat erger is, is dat milieurampen als gevolg van de klimaatverandering de vrouwen veel zwaarder treffen dan de mannen. Vrouwen in het Zuiden zijn aangewezen op kleinschalige landbouw, en zijn daardoor kwetsbaarder als droogtes of overstromingen hun oogst vernielen. Vrouwen hebben in sommige landen niet het recht om alleen hun woning te verlaten, waardoor ze bij een overstroming niet op tijd wegkomen. Jongens leren al spelend zwemmen, terwijl de meisjes hun moeders helpen bij het huishouden en de zorg voor de jongere kinderen; tsunami’s en overstromingen maken dan ook overwegend vrouwelijke slachtoffers. De droogte maakt dat mensen verder moeten lopen om aan water of brandhout te geraken, waardoor de meisjes van school gehouden worden. De klimaatverandering brengt ook migratiestromen op gang, en het zijn weer vooral vrouwen die daardoor in kwetsbare posities terechtkomen. En zo gaat het maar door. Vrouwen zijn slachtoffer. Maar, zo werd beklemtoond, vrouwen hebben ook de mogelijkheden om tot oplossingen bij te dragen. Ze kennen vaak veel beter dan de mannen de plekken waar water te vinden is, zetten zich in om hun dorp op een overstroming voor te bereiden, engageren zich voor het heraanplanten van bossen, kennen lokale gewassen die gebruikt kunnen worden om in kleinschalige voedselproductie te voorzien…

Van de monding naar de bron

Wat opviel in de bijdragen, zowel van de genderexperts die op de hearing het woord kregen als van de Europarlementariërs die op hun presentatie reageerden, was dat ze vooral aandacht hadden voor de posities van mannen en vrouwen wat betreft de gevolgen van de klimaatwijziging. Stel u een rivier voor waarvan de bron door een mechanisme sterk ontregeld wordt. Soms stroomt de rivier niet meer, soms overstroomt hij. Aan de monding van de rivier, daar waar hij overgaat in de wijde wereldzeeën, wonen mannen en vrouwen. Komt het rivierwater te hoog, dan stappen de mannen in de auto of het vliegtuig om veiliger oorden op te zoeken en in geschoolde jobs alsnog een bestaan op te bouwen. Vrouwen daarentegen, hebben noch scholing noch een auto, en zien hun kleine oogst voor hun ogen wegspoelen of opdrogen. Ze hebben maar twee opties: ofwel ter plekke verdrinken, ofwel op de vlucht slaan op zoek naar een leefbare plek om hun tentje op te slaan. De experts pleitten er dus voor om die vrouwen ook de middelen in handen te geven om zich aan de klimaatwijziging ‘aan te passen’ (‘climate change adaptation’ is de technische term). Ze moeten gelijke toegang krijgen tot jobs in de ‘green economy’, en tot ‘climate finance’, de budgetten die nodig zijn voor herbebossing en dies meer. De meeste Europarlementsleden waren het hier roerend mee eens (op een dame van een conservatieve partij na, die vond dat het alleen maar om stereotiepe beelden over vrouwen ging en er dus politiek niets hoefde te gebeuren). Maar wacht even, zo dachten wij, waarom wordt er alleen over gender gesproken aan de monding van die vreselijke rivier, en waarom blijft de bron van alle leed buiten beeld?

Nieuwe bondgenoten ?

Volgens eurocommissaris Hedegaard die kort op de hearing verscheen, stelde het probleem van gender en klimaatverandering zich alleen in het Zuiden, maar voegde de genderbril hier in Europa niets aan het debat toe. Dat klopt natuurlijk alleen maar als men een piepklein genderbrilletje opzet, en het klimaatdebat beperkt tot de gevolgen op de dagelijkse leefwereld van mannen en vrouwen. Ook mevrouw Sirpa Pietikäinen, Fins Europarlementarier van de EVP, had haar bedenkingen. Zij stelde onomwonden dat ze in het hele debat een systeemanalyse miste, en dat ‘green economy’ maar een schijnoplossing is zolang de fundamentele ideeën over winstbejag als enige motor van economisch handelen niet in vraag werden gesteld. Toen ook de zaal vragen mocht stellen, greep Flora dus de kans om te vragen ook met een genderbril naar de bron van de rivier te kijken, en het industriële en economische systeem dat de sleutel vormt tot het hele probleem, mee in de genderanalyse te betrekken. Behalve instemmend geknik van alle experts kregen we ook de vraag van mevrouw Pietikäinen om de werking en expertise van Flora aan haar voor te stellen. Krijgt ons lobbywerk voet aan de grond in het Europees Parlement? We houden u op de hoogte !