Print

Adviesraden?

Advies- en overlegorganen op gemeentelijk en provinciaal niveau hebben de bedoeling om burgerparticipatie aan het plaatselijke beleid te stimuleren. De leden van deze raden engageren zich om in hun vrije tijd mee te denken over het plaatselijke beleid. Voor deze adviesraden en overlegstructuren werd decretaal vastgelegd dat ten hoogste 2/3 van de leden van hetzelfde geslacht mogen zijn. Dat nog heel wat raden moeite hebben om deze regel te respecteren – wat in de praktijk er meestal op zal neerkomen dat er niet voldoende vrouwen zetelen – ligt in de lijn der verwachtingen. Het is inderdaad zo dat de rolverdeling tussen mannen en vrouwen in onze samenleving heel wat standvastige verschillen vertoont, zowel op professioneel als op persoonlijk vlak, zoals verscheidene wetenschappelijke onderzoeken de laatste jaren uitwezen. Vrouwen hebben op de arbeidsmarkt een enorme sprong voorwaarts genomen de laatste vier decennia, maar kampen er nog met fenomenen als het glazen plafond en glazen wanden.

Doelstelling van het onderzoek

De doelstelling van dit beknopte actie-onderzoek was om in de realiteit na te kijken in welke mate en hoe de 2/3de -1/3de regel m/v in adviesraden op het terrein wordt vertaald. Hierbij moest zichtbaar worden welke moeilijkheden er zich voordoen en welke goede praktijken de adviesraden reeds ontwikkelden om deze aan te pakken. Verder werd er ook bekeken hoe de betrokken actoren tegenover de regel en de toepassing ervan staan. Welke perceptie hebben zij van de regel en van de doelstelling die deze regel beoogt? Welke perceptie hebben zij van het effect dat de toepassing van de regel scoort op hun adviesraad: verhoogt het de betrokkenheid van vrouwen dan wel mannen? Heeft dit betere evenwicht tussen vrouwen en mannen in de raden volgens hen een meerwaarde en welke?

Een efficiënte maar weinig populaire regel

De 1/3de - 2/3de regel wat de evenwichtige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in gemeentelijke en provinciale overleg- en adviesraden betreft, is efficiënt maar niet erg populair in West-Vlaanderen. Door de duidelijke sanctie die de regel oplegt - nl. het mogelijke nietig verklaren van het advies van een raad die niet aan de regel voldoet - zijn veel adviesraden wakker geschoten en zijn ze er nu wel in geslaagd om het nodige m/v evenwicht te realiseren. Heel wat adviesraden voldeden ervoor ook al aan de regel, maar de adviesraden die sinds jaar en dag moeite hadden om voldoende vrouwen dan wel mannen te vinden voor hun samenstelling moesten nu wel een extra inspanning doen.

Weerstand tegen de toepassing van de regel

De indruk bestaat dat de regel de zaken geforceerd heeft en heel wat mensen uitten een vrees dat dat negatieve gevolgen zou kunnen hebben op de kwaliteit van de nieuwe leden en/of hun motivatie. In realiteit waren daar weinig voorbeelden van te vinden. Indien nieuwe leden afhaken, dan is dat omdat ze geen aansluiting vinden bij de adviesraad, dat ze er zich niet thuis voelen m.a.w.. En als de nieuwe leden weinig actief zijn, dan heeft dat minder met de regel te maken, dan met de algemene situatie in de meeste adviesraden die nog heel vaak als saai, administratief en té technisch worden omschreven.

Knelpunt adviesraden

De twee inhoudelijke domeinen waarbij men het meeste moeite heeft om voldoende vrouwen te vinden, zijn de landbouw- en sportraden. Het onderzoek dat gebeurde op Vlaams niveau1 bevestigt dit: “In 8,1% van de Vlaamse sportraden zetelt geen enkele vrouw, in 37% van de Vlaamse sportraden maken zij minder dan éénderde van de leden uit. Opvallend is dat 43,5% precies éénderde vrouwen onder de zetelende leden heeft…”

Conclusies

De raden die moeite hebben om voldoende vrouwen te vinden, en de enkele die moeite hebben om voldoende mannen te vinden, hebben creatieve oplossingen bedacht om aan de regel te kunnen voldoen. Uit deze praktijk kunnen we een aantal zaken leren:

 het is belangrijk om pro-actief te werk te gaan en op voorhand voldoende kandidaten van beide geslachten warm te maken om zich kandidaat te stellen;
 vrouwelijke rolmodellen in het lokale verenigingsleven of de politiek spelen een positieve rol;
 vrouwen worden het makkelijkste via andere vrouwen gerekruteerd;
 het duidelijk op voorhand communiceren aan de lidverenigingen van de noodzaak kandidaten van beide geslachten voor te stellen, is ook efficiënt maar niet altijd voldoende;
 het ‘repareren’ van een ondervertegenwoordiging is een lastige taak die veel diplomatie vereist en een persoonlijke aanpak;
 een grote factor is het algemene gebrek aan belangstelling voor het lidmaatschap van de meeste raden, de raden zijn weinig bekend bij het publiek en vaak ook bij de lidverenigingen en ze hebben vaak een negatief imago;
 het is niet voldoende om nieuwe leden van het ondervertegenwoordigde geslacht aan te trekken, je moet de organisatie- en vergadercultuur van de raad ook voldoende aanpassen om ze te kunnen behouden.

Evenwichtige vertegenwoordiging is normaal!

Iedereen die betrokken werd bij het actieonderzoek was het erover eens dat een evenwichtige vertegenwoordiging van vrouwen en mannen in de overleg- en adviesraden niet meer dan normaal is. Er is geen eensgezindheid over een specifieke meerwaarde die vrouwen dan wel mannen zouden hebben. Wel is iedereen het erover eens dat een gemengde samenstelling beter is: de raad wordt er efficiënter door en de atmosfeer vaak aangenamer. De meerwaarde van een gemengde samenstelling is m.a.w. een potentieel veel krachtiger argument om raden te overtuigen van het nut van de regel.

Aanbevelingen

Het actie-onderzoek liet toe om een aantal zeer concrete aanbevelingen te doen waar de Provincie West-Vlaanderen mee aan de slag kan om in de toekomst de toepassing van de regel te vergemakkelijken en zo de evenredige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen in de adviesraden te verzekeren.

[1] Vrouwen buiten spel, Els De Bruyne, Steunpunt Gelijkekansenbeleid, 2008.